Tristurismoa

Goiatz Labandibar

Hitz berriak asmatzeko mekanismo asko dituzte hizkuntzek. Horietako bat da hiztegiak dagoeneko jasota dituen bi hitz hartu eta elkartuz beste hitz bat sortzea. Beraz, zer sortuko litzaiguke tristura eta turismoa elkartuko bagenitu? Ei, itxoin, itxoin! Baina nola elkartuko ditugu tristura eta turismoa? “Antonimoak dira”, esango du baten batek, argia eta iluna bezala, edo zarataren eta isiltasunaren antzera.
Orain, beste batek hatza altxatuko du eta esango dit ezetz, tristura eta turismoa oso-oso hurbil daudela. Galdetzeko, bestela, gentrifikatutako auzoetako bizilagunei, udan autoa aparkatu ezin duten kostako herrietako bizilagunei edo erosketak eskuetan jendez betetako kale estuak zeharkatu behar dituztenei.
Oraingoan, ez dut asmorik turismoaren albo-kalte horiei buruz aritzeko, gu geu sekula turista izan(go) ez bagina bezala eta gure argazki-bildumak eta Instagrameko argazkiak Pisako dorre, New Yorkeko skyline edo Yucatango tenplu maiez beteta ez bagenitu bezala. Turistak, beti, besteak izaten baitira.
Gaur, turista ergel¹, baina zoriontsua izan nahi dugunean, baina errealitatearekin topo egiten denean sentitzen den tristuraz hitz egin nahi dut. Adibideekin hobeto ulertuko duzue, ziur: Auschwitz izugarria (“hemen, jendea erre zuten; hemen, jendea xaboi bihurtzen zuten; hona hemen haien ileak”); Parisko Komunako barrikaden eta errautsen² gainean eraikitako Montmartreko Sacre Coeur jada ez da hain eder ikusten (eremu horren erromantizazioaren kulparen zati handi bat Amelie filmak du); edo Riañoko urtegian, Leongo fiordoetan, txalupan sartzen zarenean eta urpean dauden bederatzi herrien eta urtegiaren aurkako mugimenduaren historia kontatzen dizutenean, ezinezkoa da parajeaz gozatzea (azken hori, pasa den Aste Santuko benetako pasadizoa, aizue).
Eta horixe, jaun-andreok, izan daiteke tristurismoa: gozatu nahia, baina ezina, historiak eta errealitateak min egiten dutelako.

1. Ergel: estúpido, -a (es), stupide (fr).
2. Erraustu: incinerar (es), incinérer (fr).