Katixa Agirreren nobela berria, XX. mendeko gerra-giroan

1937. urtetik 1943.era arteko denbora-tartera garamatza idazle gasteiztarraren azken eleberriak: Barne zerbitzuak (Elkar). Espainiako gerraren eta II. Mundu Gerraren garai ilunetan kokatua, benetako istorio batean oinarrituta dago: lau emakume ausarten istorioa da, beren bizia jokatuz beste askorenak salbatu zituztenena. Izan ere, gerra galduta, kartzela eta kontzentrazio-esparruetan¹ preso zeuden senar eta nebak bisitatzen hasi ziren; mezu klandestinoak sartzen eta ateratzen segitu zuten gero; eta espioitza-sare zabala osatu zuten azkenik, erregimen frankistaren eta haren aliatu aleman eta italiarren xehetasunak² emateko aliatu frantses eta britainiarrei. Horixe izan zen Alava sarea. Agirrek nobela historikoa ondu³ du, misteriozko thrillerraren teknikaz osatua eta irakurleari keinu egiten dioten hainbat jolasez aberastua.

Arretxeren nobela berria, ‘tarantinoarra’

Hala deskribatu du Erein argitaletxeak idazle bizkaitarraren azken eleberria. Izan ere, Txerriak eta loreak nobelaren abiapuntua Arbizuko hestebete⁴-lantegi batean gertatutako txistor-lapurreta misteriotsua da. Hortik aurrera, umore-klabean idatzitako trama beltza dator, erritmo bizikoa, elkarrizketa ugarikoa eta negozio aitorrezinetan⁵ dabiltzan pertsonaia bereziz hornitua⁶: Zuriñe Ruiz de Gordoa mandatugile⁷ bitxia, Gabriel Abrisketa enpresari ustela, Fermin Bakaikoa txistorgile iluna...

GAZAKO ISTORIOAK
Mikel Ayestaran
Itzultzailea: Ibon Plazaola
Alberdania, 2025

Gaza leku irrikatua⁸ da, inperio eta erresuma ugari lehiatu dira hura eskuratzeko. Lurzati txiki hori, desertuaren atari eta Mediterraneoko portu, kulturen eta erlijioen sorleku, mundutik isolatuta⁹ dago gaur egun blokeoaren ondorioz. Idazle eta kazetariak zerrendaren¹⁰ iraganera eta orainera garamatza, konkistatzaileei beti aurre egin dien leku horretan bizitza nolakoa den erakusteko.

1. Kontzentrazio-esparru: campo de concentración (es), camp de concentration (fr).
2. Xehetasun: detalle (es), détail (fr).
3. Ondu: idatzi, sortu.
4. Hestebete: embutido (es), charcuterie (fr).
5. Aitorrezin: inconfesable (es), inavouable (fr).
6. Hornitu: dotar(se) (es), doter (fr).
7. Mandatugile: enkarguak egiten dituena.
8. Irrika: deseo (es), désir (fr).
9. Isolatuta: aislado, -a (es), isolé (fr).
10. Zerrenda: franja (es), bande (fr).