Fermin Aramendi
Kirol-kazetaria

Fermin Aramendi Arana (Ataun, 1960) Euskal Herriko aurpegirik ezagunenetakoa da, telebistan egindako esatari-lanagatik. Izan ere, hainbat hamarkadaz aritu izan da EITBko pantailetan, eta haren ahotsa eta jakituria ikusleen kide izan dira arratsalde askotan. 2025ean erretiroa hartzea erabaki zuenez, ordea, aurtengo Itzulia eta gainerako emanaldiak nahiko desberdinak izango dira. Alessandro Ruta. 

Hasieratik nahi izan zenuen txirrindularitzan jardun? Edo nahiago zenuen beste gai bat?
Ziklismoa ez bereziki. Kiroletan lan egin nahi nuela argi neukan. Garai hartan, oso futbolzalea nintzen, baina hasierako urte haietan denetik egin behar izan genuen. Ziklismoan, lankide batzuek Itzulian izan zuten helikoptero-istripuaren ondorioz hasi nintzen, 1986an. Hasi nintzen... eta begira!

Zein izan da zure unerik esanguratsuena¹ lanean?
Urte asko izan dira eta bat aukeratzea ez da erraza: aurrenekoz Giroa bertatik bertara² egin nuenekoa, aurreneko Tourrak Indurainen aroan... Baita Roberto Laisekaren etapa-garaipena ere Luz Ardiden-en.
Nola aldatu da txirrindularitza bizi izan dituzun aroetan?
Gizartea aldatu egin da, kirola ere bai, eta gurpil horretan ziklismoak ere eraldaketa handia izan du. Alor guztietan, gainera: kirolarien prestakuntza fisiko zein psikologikoa, elikadura, materiala, lehiakortasun handiagoa urte osoan, zuzeneko telebista-emanaldiak lasterketa guztietan eta abar. Horri gehitu azken belaunaldian kointziditu duten lauzpabost txapeldun handi, eta emaitza da inoizko³ ziklismo-aro ikusgarriena bizitzen ari garela.

Zergatik da txirrindularitza hain garrantzitsua Euskal Herrian?
Euskal Herrian beti izan da ziklismoarekiko zaletasun berezia. Esango nuke garai guztiek izan dituztela beren txapeldunak, eta horrek asko laguntzen du zaletasuna indartzen. Herri gehienetan maila guztietako lasterketak antolatzeko usadioa⁴ izateak ziklismo-kultura bultzatzen du. Euskal Herriko ibilbide bihurri eta aldapatsuak lagungarriak dira ikuskizunerako, eta hemen jendeak beti miretsi izan du lan sufritua egiten duen kirolaria.
Beti harritu nau zure artxiboak: ziklistaren fitxa, etapaz etapa edo lasterketaz lasterketa. Nola osatu duzu?
Artxiboak eman dit lan gehien nire lanbide honetan. Denboraldian zehar, lasterketa guztietako emaitzak, batetik, eta lasterketa horietan izandako gertaerak, bestetik: ihesaldiak, eraso-kolpeak, erorikoak, kontratu-zurrumurruak, bitxikeriak... Hori bai, artxibo eguneratua aldamenean⁵ edukitzea bezalako makulurik⁶ ez dago emanaldi luzeetarako.
Kirolaz gain, oso bertsozalea zara: zein dira zure gogokoenak?
Andoni Egaña gustatu izan zait beti, eta gaur egun txapelketetan Amets Arzallusi bultzaka aritzen naiz, baina aitortu behar dut bertso onak entzunez, edozeinek botata ere, ikaragarri gozatzen dudala.
Orain jubilatuta zaudenez, nolakoa da zure egunerokotasuna?
Eguna beste era batera antolatzeko modua⁷ daukat. Goizean jaiki eta artxiboa egin behar ez izatea da antzeman dudan alderik handiena. Banuen kezka denboraldia hastean halako hutsune bat sentituko ote nuen, baina ez, oraingoz oso ondo nago, lasai. Negu osoa izan dut egoera berria barneratzeko⁸, eta esango nuke digestioa egina dudala. Orain, egunerokoan, kirola sarrixeago egiten dut, irakurri ere gehiago, eta esku artean baditut prest atzerrian bizikletaz egiteko zenbait ibilbide. Aurrenekoa Herbeheretan⁹ egingo dut, apirilean.

DI-DA BATEAN

Zerk alaitzen dizu eguna? Goizeko giro argi eta eguzkitsuak.
Eta tristatu? Inguruko norbait ondo ez dagoela jakiteak.
Zerk eragiten dizu barrea? Semearen zenbait ateraldik¹⁰.
Eta negarra? Gertuko baten betiko agurrak.
Zerk haserrearazten zaitu? Euskaldunak erdaraz ari direla entzuteak.
Bizio bat: Txokolatea.
Plazer txiki bat? Astelehenetako lagunarteko gosaria.
Eta sekulako plazer bat? Dolomitak bizikletaz.
Zer izan nahi zenuen txikitan? Kirol-kazetaria (diotenez¹¹).
Eta orain, zer ez zenuke izan nahi? Abokatua.
Kazetari bat: Josetxo Lizartza.
Ziklista bat: Wout Van Aert-en zale itsua¹² naiz.
Mendi bat: Stelvio.
Italiako Giroa ala Frantziako Tourra? Giroa.

1. Esanguratsu: garrantzitsu, inportante.
2. Bertatik bertara: hurbiletik, gertutik.
3. Inoizko: inoiz izan den.
4. Usadio: ohitura.
5. Aldamenean: ondoan, alboan.
6. Makulu: laguntza, euskarri.
7. Modua: aukera, parada.
8. Barneratu: asumitu.
9. Herbehereak: Países Bajos (es), Pays-Bas (fr).
10. Ateraldi: ocurrencia (es), fulgurance (fr).
11. Diotenez: esaten dutenez.
12. Zale itsu: oso-oso zale.