Xabi Lizaso
Magoa eta eduki-sortzailea

Lanbidez informatikaria da Lizaso (Donostia, 1995); pasioz, magoa eta sareetan eduki-sortzailea. Autodidakta, oso txikitatik egin izan du magia, hala oholtzan nola sareetan. Hain zuzen, sareetan edukiak zabaltzen ditu Trikuxabi ezizenarekin: bideojokoei buruz Jokutopia podcastean, eta komikiez eta bestelakoez beste zenbait kanaletan. Eñaut Mitxelena. 

Ilusioa, engainua ala benetako magia. Zer da magia?
Nire ustez, ikusleak jasotzen duen sentsazioa da. Magia egiteko oso modu ezberdinak daude, gehienak teknikan oinarrituak. Hau da, ikusleak antzematen¹ ez duen teknika bat erabili, eta horri esker engainua dago. Baina beste zenbait arte-diziplinatan, malabarismoan, adibidez, gauza oso magikoak ere egiten dituzte batzuetan, nahiz eta tranparik ez izan per se. Hortaz, jasotzen dugun sentsazioak definitzen du magia.
Magia egiteko ez da askorik behar?
Oso-oso gutxi behar da. Esate baterako, nire espezialitatea, eta gehien gustatzen zaidan modalitatea, kartomagia da. Bereziki erakartzen nauena da karta-sorta² batek munduko istorio guztiak konta ditzakeela. Azkenean, magia egiteko milaka eta milaka aukera ematen ditu, eta oso interesgarria da.
Euskaraz aritzen zareten magoak gero eta gehiago zarete?
Magiak, oro har, eztanda handia izan du azken urteetan. Arrazoi ugarirengatik dago oso modan: telesaioak, filmak... Ondorioz, gero eta magiazale gehiago daude, eta euskal magia-komunitatea ere asko hazten ari da. Zoragarria da. Oso une polita izaten ari da euskarazko magia-komunitatearentzat.
Zein da zure publiko nagusia: haurrak ala helduak?
Egun, magia haurrei oso bideratutako artetzat jotzen dugu, baina niri gustatzen zaidan magia aproposagoa da publiko guztientzat, ez espresuki umeentzat. Hots, edonork disfrutatzeko moduko zerbait, pixka bat helduagoa. Familia osoarentzako magia egiten saiatzen naiz. Hor badago gabezia³: ez dago helduentzako magia euskaraz egiteko eremurik. Gehiago egotea gustatuko litzaidake.
Gipuzkoako Magoen Elkarteko lehendakaria zara. Zer egiten du magoen elkarte batek?
Gure kasuan, bazkideok Donostiako egoitzan elkartzen gara asteazkenero magiari buruz hitz egiteko. Magia-konferentziak egiten saiatzen gara, nazioarteko magoak ekarrita. Gainera, liburutegi handi bat dugunez, badago kontsultarako materiala. Oso giro polita daukagu, magian interesa duen edonori gomendatuko nioke gerturatzeko.
Euskarazko lehen magia-liburua (Gure hitzetan, 2023) sortu zenuen Elene Mendizabal Elemelons magoarekin batera.
Mentalismoaren alorreko magia-joko batzuetan hitzen ezaugarriak erabili behar dira, gramatikarenak eta. Orain arte, halakoak beti ikusi izan ditugu gaztelaniaz edo ingelesez. Hortaz, horrelako jokoak eta trikimailuak euskarara moldatu genituen. Egia esan, oso harrera ona izan zuen. Komunitate txikia garenez, ez ziren ale asko saldu, baina poz eta harrotasun handia eragin digu asko miresten ditugun magoak gure materiala erabiltzen ikusteak.
Euskarazko eduki-sortzaileak ere gero eta gehiago zarete?
Inolako zalantzarik gabe. Euskal komunitatean beti egon izan da jende oso aktiboa sare sozial guztietan, foroetan eta abarretan, lan handia egiten. Haiei esker, egoera txukun xamarrean⁴ gaude orain. Sortzaileon ikuspuntutik, euskara sareetan oso momentu onean dago, gero eta lan gehiago egiten dugulako elkarrekin. Ikusleei dagokienez, ordea, oraindik lan asko dago egiteko, eta jende gehiagorengana iristeko moduak bilatu behar ditugu.
Bideojokoak, komikiak, magia... izaten dituzu hizpide. Friki definizioa ongi datorkizu?
Egia esan, nahiko frikia naiz, eta gauza askorena: zinema, komikiak, bideojokoak... Pasiorik handiena bideojokoek eragiten didate. Prozesu oso interesgarria izan dut: oso joko tipikoekin, produkzio handiekin, hasi nintzen jokatzen; gerora, pixkanaka, joko txikiagoak ezagutu ditut, talde txikiago eta askotarikoagoek sortuak. Ikus-entzunezko gazte horrek eduki duen garapena oso interesgarria da, baita ematen dituen aukerak ere. 

DIDA-BATEAN

Zerk alaitzen dizu eguna? Semearekin jolasean aritzeak.
Eta tristatu? Mundua teknologia-enpresa erraldoien mende ikusteak.
Zerk eragiten dizu barrea? Hitz-joko txepelek⁵.
Eta negarra? Bideojoko batean jokatzen ordu asko eman eta gero, amaiera dramatikoa duenean, eragin handia dauka nigan.
Zerk haserrarazten zaitu? Sortzaileak adimen artifiziala erabiltzen ikusteak.
Bizio bat: Sakelako telefonoa eta etxetik kanpo jatea.
Zer izan nahi zenuen txikitan? Baserritarra.
Orain, zer ez duzu izan nahi? Konformista.
Mago bat: Txan magoa.
Magia egiteko objektu bat: Kartak.
Zer desagerraraziko zenuke hatz-klaska⁶ batez? Hainbeste gauza! Transfobia, adibidez.
Bideojoko bat: Bat bakarrik? Celeste.

1. Antzeman: darse cuenta (es), se rendre compte (fr).
2. Karta-sorta: baraja (es), jeu de cartes (fr).
3. Gabezia: carencia (es), manque (fr).
4. Xamar: nahiko, aski.
5. Txepel: tonto, ergel.
6. Hatz-klaska: chasquido de dedos (es), claquement de doigts (fr).