Nerea Torrijos
Jantzi-diseinatzailea

Zineman ibilbide oparoa du Torrijosek (Bilbo, 1985). Besteak beste, Akelarre, 20.000 especies de abejas, Karmele eta Paul Urkijoren filmetako jantziak diseinatu ditu. Hain zuzen, Urkijoren Gaua filmean egindako lanarengatik Goya sarietarako izendatu dute aurten. Lehendik badu bat Akelarre-rengatik, eta beste bi izendapen ere bai. Gaua-ko jantziak Errenteriako Jantziaren Zentroan ditu ikusgai orain. Eñaut Mitxelena. Argazkia: Foku.

Pozik izendapenarekin?
Bai, poz-pozik. Gainera, aurten ez nuen izendapenik espero; film oso indartsu asko daudenez, haiekin alderatuta oharkabean¹ pasatuko ginela uste nuen.
Jantziaren Zentroan zer ikus daiteke?
Filmean ikusten denaren lagin² batzuk, jantziak ikusteaz gain bisitaria filmeko giroan ere pixka bat barnera dadin. Zuzendariari aurkeztutako proposamenak, ehun-motak, grabazioko txutxu-mutxuak... Didaktiko samarra da, eta nahiko entretenitua, zinemari buruzko bitxikeriak ere badituelako. Jendeak gozatuko du, ez delako jantziei buruzko erakusketa arrunta.

Jantziak diseinatzea aktoreak janztea baino gehiago da, ezta?
Bai, jantziak diseinatzea konplexua da, ez duzulako bakarrik lan egiten. Lehenik, zuzendariari nahi duena ematen saiatu behar duzu. Gero, zure lana beste sail batzuekin koordinatu behar duzu: atrezzoa, makillajea, ile-apainketa... Badirudi aktoreak janzten ditugula, besterik gabe, baina ez. Zineman, denak narratiba bat izan behar du, jantziak pertsonaiei buruzko zerbait kontatu behar du, ahal den neurrian. Gainera, beste gauza asko hartu behar duzu kontuan. Hilabete askotako lana da, konplexua, baina oso polita. Nire lana izugarri maite dut.
Asko aldatzen dira zure sorkuntzak pantailan edo aurrez aurre ikusita?
Bai. Besteak beste, erakusketan ingurune eta argi iraunkorra dugulako, eta erakutsi nahi duguna aukera dezakegulako. Jantziak oso gertutik ikusten dira, eta koloreak eta ehundurak³ hobeto bereizten dira. Film batean, jantziak diseinatzean gauza askok eragiten dute. Adibidez, Gaua-rako oso jantzi koloretsuak diseinatu baditut ere, batzuk ia ez dira ikusten, ia dena gauez filmatu genuelako. Izan ere, zineman garrantzitsuena ez da jantzia, osotasuna baizik. Batzuetan, soineko harrigarriak diseinatu ditut, baina plano itxiak grabatu dira. Zinema horrelakoa da.
Halakoetan, min ematen dizu?
Ez naiz haserretzen, baina pena ematen dit. Diseinatu, ehunak bilatu, fabrikatzera eraman, probatu, moldatu, berriro probatu, girotu... lan hori guztia aktoreak jantzi arte. Eta gero, agian, beste edozein gauza jartzea nahikoa dela ikusten duzu. Alokatutako jantziren bat, esaterako; dena den, ez du inoiz berdin funtzionatzen, zuk diseinatutakoa askoz ere ikusgarriagoa delako beti. Hortxe dago lanaren balioa.
Jantziak pantailan ez nabarmentzea edo atentzioa ematea. Zein da ongi egindako lanaren seinalerik onena?
Filmaren araberakoa da. Batzuetan, jantziek ez dute atentzioa eman behar, eta beste batzuetan, aldiz, bai. Badakizu lan ona egin duzula zure lanak proiektuak behar duena betetzen duenean. Adibidez, 20.000 especies de abejas-en arropa oso sotila egin behar nuen, naturalista. Gaua-n, berriz, bada ikusgarritasun handiko eszena bat eliza batean, buruko⁴ askorekin; bada, ikusgarritasun hori lortu behar genuen. Lan ona egiten duzu aktorea eroso dagoenean, zu pozik zaudenean eta zuzendariari gustatzen zaionean.
Zer zailago, garaiko⁵ filmak edo egungoak?
Nire ustez, konplexuagoak dira gaur egungoak. Hainbeste aukera dugunez, askoz zailagoa da pertsonaia bat edozein dendatako arroparekin definitzea. Joandako garaiek, aldiz, estetika jakina ematen dizute. Esate baterako, XI. edo XVIII. mendean badakigu jendea nola janzten zen, nahiz eta lizentziak har ditzakegun.
Pello Reparazekin Mitoaroa-n ari zara lanean, eta Korrikaren bideoklipean ere hartu duzu parte.
Mitoaroa-koa lan izugarria da, eta oso polita. Asko gustatzen zait musika-artistekin lan egitea, sormenerako askatasun handiagoa dagoelako. Nahiz eta haiek beren ideiak eduki eta nire lana zedarritu⁶, beste mundu bat da. Pelikulekin oso nekatua banago, gustuko dut halakoetan sartzea, atseden hartzea bezala delako, lanean egon arren. 

DI-DA BATEAN

Zerk alaitzen dizu eguna? Musikak.
Eta zerk tristatu? Mundua nola dagoen ikusteak.
Zerk eragiten dizu barrea? Paulek (Urkijo).
Eta negarra? Mundua nola dagoen ikusteak.
Zerk haserretzen zaitu? Injustiziek.
Bizio bat: Etxetik kanpo jatea.
Plazer txiki bat: Jaki gozoak.
Plazer handi bat: Bidaiatzea.
Zer izan nahi zenuen txikitan? Abeslaria.
Eta orain zer ez zenuke izan nahi? Herrialdeak inbaditzen dituen genozida bat.
Jantzi-diseinatzaile bat? Eiko Ishioka, ikaragarria da.
Film bat? Zaila, asko baitaude. The Fifth Element.

1. Oharkabean: inadvertidamente (es), par inadvertance (fr).
2. Lagin: muestra (es), échantillon (fr).
3. Ehundura: testura.
4. Buruko: tocado (es), coiffe (fr).
5. Garaiko: de época (es), d’époque (fr).
6. Zedarritu: mugatu, mugak jarri.